Waarschuwing: wie van dit boek serieus werk maakt, wordt in de werksfeer een eersteklas verhalenverteller én luisteraar. Sarannah Vonk, partner en trainer storytelling bij De Monchy & Bakker, heeft een grote hoeveelheid aanstekelijke verhalen weten te verzamelen en bouwt daar haar eigen story omheen, die ons wil overtuigen van de kracht die verhalen in zich bergen en hoe we daar optimaal gebruik van kunnen maken. Zoals haar collega Yolanda, die het voorwoord schreef, verzucht: ‘Deden we dat maar vaker: een verhaal vertellen.’
belemmerende aannames
Het boek kent vier delen, waarvan het eerste ons inwijdt in de kunst van het verhalen vertellen, die al eeuwenoud is. Vonk noemt onder andere de Odyssee, Duizend-en-een-nacht en de Decamerone als beroemde voorbeelden. Met onze verhalen hebben we allemaal goud in handen, is haar stelling, en iedereen kan dat goud ook laten schitteren. Maar dan moeten we ons wel over onze belemmerende aannames heen weten te zetten. Spreken op TED-niveau mag uiteraard het streven zijn, maar zó perfect hoeft het helemaal niet. Wel geldt, zoals eigenlijk bij alles: oefening baart kunst.
vijf soorten verhalen
In deel twee passeren vijf soorten verhalen de revue, compleet met voorbeelden en werkbladen om er je eigen versie van te maken. We maken kennis met wie-ben-ik-verhalen (om jezelf te introduceren), waarom-ben-ik-hier-verhalen (waarmee je iets over je drijfveren vertelt), vuurtorenverhalen (om de weg te wijzen en anderen te inspireren), door-schade-en-schande-verhalen (niemand is immers perfect en van fouten kun je leren) en ik-weet-wat-je-denkt-verhalen (waarmee je anticipeert op de houding van je toehoorders en daar zo goed mogelijk bij probeert aan te sluiten). De mooie, heldere voorbeelden die hierbij gegeven worden, komen zowel van grote namen als van onbekende personen, wat de herkenbaarheid onmiskenbaar vergroot.
vaste ingrediënten
Het derde deel geeft een aantal aanwijzingen voor het maken van verhalen die mensen raken. Het is nuttig om je vooraf in je publiek te verdiepen, zodat je goed bij hun verwachtingen kunt aansluiten. Een pakkend verhaal heeft een aantal vaste ingrediënten, die elk kort worden toegelicht. Je krijgt nuttige wenken voor een krachtig begin en een passend slot, en ook hulp voor het geval je vastloopt met je verhaal.
In deel vier komt vervolgens de voordracht aan bod - ook stiltes kunnen heel betekenisvol zijn - en hoe je je eigen kracht als verteller kunt vergroten door aandachtig naar anderen te luisteren. Want: ‘wie met aandacht naar verhalen luistert, wordt een betere storyteller.’
gevaren van storytelling
Aan het slot worden we nog gewaarschuwd voor de gevaren die storytelling aankleven. Zo kan het vertellen van aantoonbare onwaarheden of werken met een verborgen agenda heel verkeerd uitpakken; de moraalridder in jezelf kan je daarvoor behoeden. Ook moet je niet te veel aan één enkel verhaal ophangen.
In totaal zijn er zeventien, deels korte, hoofdstukken, die allemaal beginnen met een pakkend citaat. Het boek eindigt - hoe passend - zelf ook met een verhaal, en wel het beroemde verhaal van Daedalus en Icarus: hoogmoed komt voor de val.
Je krijgt daarnaast nog een aantal literatuursuggesties per hoofdstuk en een QR-code waarmee je de heel nuttige, stap voor stap verder helpende ‘verhalenversnellers’ kunt downloaden en als oefenmateriaal kunt gebruiken.
Over Rogier van der Wal
Rogier van der Wal is lector bij een hogeschool met een achtergrond in klassieke talen, filosofie en bestuurskunde. Hij is tevens actief als literair vertaler, als musicus en als voorzitter van een lokale Rekenkamer.