In het verleden heb ik als HR-adviseur en later ook als zelfstandig leiderschapscoach veel leidinggevenden begeleid. Van beginnend tot zeer ervaren en op allerlei niveaus. Daarbij kwam - zeker bij vrouwelijke leidinggevenden - vaak het impostersyndroom aan de orde. Het psychologische fenomeen waarbij succesvolle mensen - niet alleen managers - het gevoel hebben dat ze hun eigen prestaties niet hebben verdiend en bang zijn om op een dag door de mand te vallen. Herkenbaar?
Het boek Vandaag of morgen val ik door de mand – Waarom goede managers twijfelen van Marjolijn Dölle gaat over het impostersyndroom. Althans, dat zou je kunnen opmaken uit de titel. Daarover straks meer.
Ervaring als manager
Het boek is geschreven vanuit de persoonlijke ervaring van Dölle. Het is geen praktisch zelfhulpboek en ook niet geschreven vanuit een wetenschappelijke benadering, maar puur vanuit haar eigen ervaring als manager. De auteur heeft gewerkt in verschillende leidinggevende functies, waaronder als districtsmanager bij het UWV en later als directeur van WerkSaam Westfriesland (een samenwerkingsverband van zeven gemeenten op het gebied van werk, ontwikkeling en inkomen voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt). Deze laatste organisatie werd onder haar leiding verkozen tot Beste Overheidsorganisatie van 2022.
Interessant en onderscheidend
Juist die persoonlijke benadering maakt het boek als managementboek interessant en onderscheidend ten opzichte van de talloze managementboeken die vanuit experts zijn geschreven. Dölle vertelt hoe zij manager werd, over haar mensgerichte stijl van leidinggeven, haar twijfels én haar leerpunten door de jaren heen. Ze beschrijft de lastige momenten die zij meemaakte, maar ook de successen die zij heeft bereikt. Aan het einde van ieder hoofdstuk beschrijft de auteur wat zij in die periode heeft geleerd.
Zorgvuldigheid
In veel hoofdstukken komt de twijfel van Dölle naar voren. Bijvoorbeeld nadat zij is gevraagd voor haar eerste leidinggevende rol, maar ook bij het nemen van moeilijke beslissingen. In de ondertitel van het boek geeft de auteur niet voor niets aan ‘waarom goede managers twijfelen’. Als rode draad door het hele boek loopt de zorgvuldigheid waarmee Dölle beslissingen neemt. Daarnaast laat zij zien hoe belangrijk het is om breder te onderzoeken hoe je met problemen kunt omgaan, omdat je wellicht niet het hele plaatje overziet en verschillende belangen zorgvuldig wilt afwegen.
Perspectivistische lenigheid
Daarbij schuwt zij niet om vervolgens moeilijke beslissingen te nemen. Of zoals teamleden tijdens haar eerste leidinggevende opdracht tegen haar zeiden: ‘Eindelijk een leidinggevende met ballen.’ Dölle geeft hiermee vooral blijk van wat een Canadese hoogleraar psychologie onlangs omschreef als ‘perspectivistische lenigheid’. Naar mijn mening gaat het daarbij niet om door de mand vallen, maar juist om inspirerend leiderschap.
Toch houd ik aan het einde van Vandaag of morgen val ik door de mand een enigszins dubbel gevoel over. Het boek van Dölle is voor een breed publiek interessant vanwege haar inkijkje in bekende (overheids)organisaties zoals het UWV, haar inspirerende manier van mensgericht leiderschap en de wijze waarop zij laat zien hoe effectief deze aanpak kan zijn. Daarnaast is het interessant dat zij als vrouw meerdere hoge leidinggevende functies heeft vervuld en steeds reflecteert op wat zij van verschillende situaties heeft geleerd.
Voor leidinggevenden is dit boek dan ook een aanrader om te lezen en naast de eigen manier van leidinggeven te leggen. Het biedt volop stof tot nadenken over hoe je jouw leiderschap verder kunt versterken.
HR-professionals
Daarnaast is dit boek ook interessant voor HR-professionals. Al is het maar om te leren dat wanneer een leidinggevende het van nature al goed doet, je je als HR-professional soms beter op de achtergrond kunt houden dan je te richten op ‘hoe het hoort’. Dölle laat namelijk zien dat zij leidinggeven als geen ander in de vingers heeft, en dat is veel meer iets om te koesteren dan om te beknotten.
Maar hoe waardevol het ook is dat dit boek volledig vanuit een persoonlijk perspectief is geschreven, daar zit ook een nadeel aan. Het biedt weliswaar herkenning en geruststelling voor lezers die twijfels ervaren, maar geeft minder houvast aan mensen die daadwerkelijk worstelen met het impostersyndroom en willen weten hoe zij daarmee kunnen omgaan. Meer psycho-educatie over het impostersyndroom had het boek wat mij betreft tot een absolute must-read gemaakt.
Al met al is Vandaag of morgen val ik door de mand een zeer toegankelijk en inspirerend boek over mensgericht leiderschap, en daarmee een aanrader voor iedereen die in dat onderwerp geïnteresseerd is.
Over Amber Hackmann
Amber Hackmann is adviseur mensgericht werken. Met een veelzijdige achtergrond als hr-adviseur, leidinggevende, spoor 2-coach en interne re-integratiecoach weet zij als geen ander wat er allemaal bij komt kijken als je langdurig ziek wordt en (tijdelijk) niet kan werken. En vooral wat je kunt doen om weer met plezier aan de slag te gaan en te blijven.