‘Zonder keeper in je team kun je nooit winnen!’ Aldus oud-topkeeper Hans van Breukelen in het voorwoord van het boek De Keeper-Mindset - Van sluitpost tot spelverdeler in de boardroom. Zie dat winnen in dit boek in de breedste betekenis van het woord: organisatiedoelen realiseren op een verantwoorde manier, met een goede balans tussen risico’s nemen en ze beheersen.
Sportprestaties
Ik moet bekennen dat ik wel een mentaal hobbeltje moest nemen toen ik gevraagd werd om het boek De Keeper-Mindset te recenseren. Mijn spontane aanname: ‘Het zoveelste boek met een inmiddels uitgekauwde vertaling van sportprestaties naar organisaties.’ Temeer omdat ik vooral een doener ben als het sport betreft, in plaats van erover te lezen of ernaar te kijken. Hoe onterecht kunnen aannames blijken te zijn…
De Scorer en de Keeper
Martijn Buurman schreef het boek. Hij is een ervaren consultant en expert op het gebied van zowel informatiemanagement als het keepersvak. In vijf delen worden twee archetypen binnen organisaties opgevoerd: de Scorer en de Keeper. De Scorer is de dealmaker, met focus op omzet en marktaandeel op de korte termijn. De Keeper kijkt verder dan de korte termijn, houdt het overzicht en stelt kritische, soms ongewenste vragen. Leidt extra omzet wel tot winstgevendheid? Is die nieuwe opdracht wel te realiseren met de beschikbare mensen en middelen? Met dergelijke vragen vervult de Keeper een onmisbare rol bij het realiseren van langdurig succes voor de organisatie.
Vier bekende casestudies
Maar zoals Hans van Breukelen in het voorwoord schrijft: ‘De spitsen krijgen de eer, de headlines en de glorie als zij de winnende goal maken. De keeper is de stille kracht die de verdediging sluitend moet houden. En als het misgaat, is hij degene die de pijn voelt van het tegendoelpunt.’ Dit vormt in feite de rode draad in De Keeper-Mindset: hoe kan de vaak even stille als onmisbare rol van de keeper meer aandacht, waardering en daarmee effect krijgen? Dat dit geen overbodige luxe is, blijkt onder andere uit de analyse van vier bekende casestudies, waaronder de woekerpolisaffaire en de Fyra.
Vijf competenties
In het eerste deel gaat het over de ‘obsessie met scoren’ in veel organisaties, met als gevolg ‘de verwaarlozing van de verdediging’. In deel twee worden vijf competenties opgevoerd die volgens de auteur elke hedendaagse leider zou moeten bezitten. Denk aan overzicht creëren met de bekende helikopterview en het vermogen om ‘de pijn op te zoeken’. Oftewel: die pijnlijk kritische maar o zo belangrijke vraag stellen, juist als het hele team de tunnel van het ogenschijnlijke succes ingaat.
Van vanity metrics naar sanity metrics
Deel drie besteedt onder andere aandacht aan het scorebord. Dat bevat nogal eens zogenoemde vanity metrics: makkelijk meetbare maar misleidende indicatoren, zoals bruto omzetgroei. Dergelijke factoren zeggen immers niets over de onderliggende financiële gezondheid van de organisatie. Daarvoor zijn juist sanity metrics nodig, zoals winstmarge per klant en klantwaarde. Een van de bijlagen van het boek bevat een handig overzicht van veelvoorkomende vanity en sanity metrics. Met als onderliggende tip: ruil het eerste type in voor het tweede type en de betrouwbaarheid van de stuurinformatie gaat met sprongen vooruit.
Deel vier biedt een blik op de toekomst, met onder meer aandacht voor de rol van de keeper in het tijdperk van AI en continue, disruptieve ontwikkelingen. En wil jij zelf de mindset van een Keeper ontwikkelen? Deel vijf helpt je daarbij, in drie stappen.
Praktijkvoorbeelden en tools
Alle delen bevatten volop praktijkvoorbeelden en voor velen bekende tools, die door de Keeper gericht kunnen worden ingezet. Denk aan de pre-mortem-aanpak voor proactief omgaan met risico’s en de ‘5 Whys’-vraagmethode van Toyota. De noodzaak van het creëren van psychologische veiligheid wordt een aantal keer terecht benadrukt. Verder staan aan het eind van elk hoofdstuk enkele samenvattende en praktische takeaways.
Naast een sterke inhoud met een positieve insteek voor het gebalanceerd omgaan met risico’s is dit boek ook nog eens helder ingedeeld en mooi vormgegeven. De belofte op de achterflap is wat mij betreft waargemaakt. De Keeper-Mindset is inderdaad geen verzameling sportanekdotes, ‘maar een handboek voor directieleden, commissarissen, managers […]’.
Ja, mijn aanvankelijke aanname bleek voorbarig en heb ik volledig herzien: keeper-auteur Martijn Buurman heeft verrassend goed gescoord met dit boek!
Over Martin van Staveren
Martin van Staveren is adviseur, auteur, docent en spreker. Hij ontwikkelde het gedachtegoed voor risicoleiderschap. Met zijn bureau VSRM helpt hij organisaties doelgericht om te gaan met risico’s én kansen in complexe situaties. Hij is auteur van Risicogestuurd werken (2015), Risicoleiderschap (2018), Iedereen Risicoleider (2020) en Risicodialoog (2023).