vraag & antwoord

Hoe integreer ik belangrijke levenslessen in mijn leiderschapsstijl?

Iedere leidinggevende draagt een rugzak met ervaringen mee: een reorganisatie die mislukte, een collega die je vertrouwen beschaamde, een ouder die je leerde om nooit op te geven, een moment waarop je te lang je mond hield. Die ervaringen sturen je gedrag als leider, of je dat nu wilt of niet. De vraag is dus niet óf je levenslessen meeneemt in je leiderschap, maar of je dat bewust doet.

Een levensles is een inzicht dat je hebt opgedaan door een ingrijpende of herhaalde ervaring, en dat je blijvend anders doet kijken naar jezelf, anderen of je werk. Levenslessen integreren in je leiderschapsstijl betekent dat je die inzichten expliciet maakt, toetst op hun waarde in je huidige rol en vertaalt naar concreet, herkenbaar gedrag richting je team.

Dat doe je in grote lijnen in drie bewegingen. Eerst breng je in kaart welke lessen en patronen je leiderschap nu al sturen, inclusief de lessen die je uit je opvoeding en vroegere werkplekken hebt meegenomen. Daarna beoordeel je welke daarvan je helpen en welke je in de weg zitten: een les die ooit klopte, hoeft in je huidige context niet meer te kloppen. Tot slot vertaal je de lessen die je wilt behouden naar zichtbaar gedrag, bijvoorbeeld in hoe je besluiten neemt, feedback geeft of met tegenslag omgaat, en je maakt ze bespreekbaar met de mensen aan wie je leidinggeeft. Reflectie is daarbij geen eenmalige oefening, maar een gewoonte.

Charlotte Staats
Persoonlijk leiderschap
10 beoordelingen
Charlotte Staats beschrijft hoe je als leider je rugzak vult met levenslessen en ervaringen die allemaal bijdragen aan je leiderschap. Een overzichtelijk vertrekpunt voor wie persoonlijk leiderschap nooit als 'klaar' wil beschouwen. Boek bekijken
€ 31,–
Op voorraad
Voor 23:00 besteld, morgen in huis
Gratis verzonden
Past door de brievenbus

Waarom bepalen levenslessen je leiderschapsstijl, ook als je dat niet merkt?

Je leiderschapsstijl is zelden het resultaat van een bewuste keuze op één moment. Ze groeit uit wat je hebt meegemaakt, wat je is voorgeleefd en wat je hebt gezien bij leidinggevenden die je bewonderde of juist verafschuwde. Wie als kind leerde dat conflicten gevaarlijk zijn, zal als manager spanning in het team misschien te lang laten sluimeren. Wie ooit werd beloond voor altijd alles zelf oplossen, delegeert later moeilijk.

In het denken over systemisch leiderschap wordt dit expliciet benoemd. Bas de Kruyff beschrijft in Systemisch Leiderschap hoe diepgewortelde patronen, soms van generatie op generatie doorgegeven, een bepalende factor zijn in hoe effectief je als leider bent. Volgens hem herbergen die patronen een kwaliteit én vormen ze tegelijk een valkuil. De overdracht vanuit het familiesysteem naar je leiderschapsstijl lijkt onvermijdelijk, totdat je begrijpt waarom die plaatsvindt.

Daarbij hoort een basisvoorwaarde: contact met jezelf. Godfried IJsseling stelt in De zelfbewuste leider dat veel mensen in een razendsnelle wereld van deadlines en informatieovervloed het contact met zichzelf zijn kwijtgeraakt, en vraagt zich hardop af hoe je kunt leiden als je jezelf kwijt bent. Levenslessen integreren begint dus met de rust om ze überhaupt te kunnen zien.

Godfried IJsseling
De zelfbewuste leider
4 beoordelingen
IJsseling laat zien waarom zelfbewustzijn de basis is van effectief leiderschap in een drukke wereld. Voor leiders die merken dat ze vooral aan het overleven zijn en weer het stuur in handen willen krijgen voordat ze aan hun stijl sleutelen. Boek bekijken
€ 22,50
Op voorraad
Voor 23:00 besteld, morgen in huis
Gratis verzonden
Past door de brievenbus
Bas de Kruyff
Systemisch Leiderschap
5 beoordelingen
De Kruyff maakt zichtbaar hoe je oorsprong en afstamming nog altijd je leiderschapsstijl kleuren. Hij reikt kaders aan om te reflecteren op dieperliggende patronen én principes om het organisatiesysteem goed te laten functioneren. Boek bekijken
€ 22,50
Op voorraad
Voor 21:00 besteld, morgen in huis
Gratis verzonden
Past door de brievenbus

Hoe herken je welke levenslessen je leiderschap nu al sturen?

Voordat je iets kunt integreren, moet je weten wat er al in je stijl zit. Een aantal signalen helpt daarbij. Let op terugkerende irritaties: de collega die je steeds opnieuw ongeduldig maakt, zegt vaak iets over een les die jij ooit hard hebt geleerd. Let op je gedrag onder druk: in crisis valt het aangeleerde weg en komt je kern naar boven. En let op de verhalen die je vaak vertelt over je loopbaan; daarin zitten je overtuigingen verpakt.

Jan Moen benadrukt in het interview Jan Moen: 'Leiderschap kun je leren' precies dat laatste punt. Zodra je onder druk komt te staan, gaat volgens hem alles wat je hebt geleerd overboord en schiet je terug in een verdedigende of juist agressieve stijl; van luisteren en verbinden is dan geen sprake meer. De crux is dat je weet hoe je reageert als het spannend wordt. Dat maakt stressmomenten tot de beste diagnose-instrumenten voor je eigen patronen.

Bas Blekkingh beschrijft in Authentiek leiderschap de situatie van de succesvolle leider die voelt dat er meer in zit, maar geen grip krijgt op wat hem tegenhoudt. Zijn zeven-schillenmodel is een zelfcoachingsmethode om laag voor laag tot je kern te komen. En Patrick Lencioni stelt in zijn leiderschapsnovelle Het Motief een vraag die je daarbij niet mag overslaan: waarom wilde je eigenlijk leider worden, om de beloningen of om de verantwoordelijkheid? Je antwoord op die vraag is zelf een levensles.

Bas Blekkingh
Authentiek leiderschap
40 beoordelingen
Blekkinghs zeven-schillenmodel helpt ervaren leiders die vastzitten in routines om hun blokkerende patronen te ontrafelen en tot hun kern te komen. Een zelfcoachingsboek met opdrachten, voor wie zijn levenslessen wil scheiden van zijn automatismen. Boek bekijken
€ 39,50
Op voorraad
Voor 23:00 besteld, morgen in huis
Gratis verzonden
Past door de brievenbus
Patrick Lencioni
Het Motief
In deze novelle laat Lencioni twee CEO's spreken over hun motief om leider te worden: beloning of verantwoordelijkheid. Een korte, confronterende spiegel voor wie wil toetsen of zijn drijfveren nog kloppen met de lessen die hij zegt te hebben geleerd. Boek bekijken
€ 20,–
Op voorraad
Voor 23:00 besteld, morgen in huis
Gratis verzonden
Past door de brievenbus

Stappenplan: hoe vertaal je levenslessen naar concreet leiderschapsgedrag?

Onderstaand stappenplan is een eigen voorstel dat de inzichten uit deze pagina praktisch maakt. Het is bewust kort: de kracht zit in herhaling, niet in volledigheid.

  1. Schrijf je vijf belangrijkste levenslessen op. Formuleer elke les in één zin, met de ervaring erbij waaruit ze voortkwam. Bijvoorbeeld: 'Zeg het meteen als iets niet klopt; zwijgen heeft me bij project X maanden gekost.'
  2. Toets elke les op je huidige context. Vraag je af: helpt deze les mij en mijn team nu, of was ze vooral geldig in een eerdere situatie? Een les die ooit beschermend was, kan nu belemmerend zijn.
  3. Vertaal elke behouden les naar waarneembaar gedrag. Niet 'ik vind vertrouwen belangrijk', maar 'ik vraag in elk overleg eerst wat het team zelf voorstelt voordat ik mijn mening geef'. Jos Mesu stelt in Wat leiders doen dat het geheim van grote leiders niet is wie ze zijn, maar wat ze doen; die lijn kun je op jezelf toepassen.
  4. Kies één situatie per week om het nieuwe gedrag bewust te oefenen. Een lastig gesprek, een besluit onder tijdsdruk, een feedbackmoment.
  5. Reflecteer kort en regelmatig. Rino Schreuder vat in het Themacahier Management Development - Reflectie de rode draad uit leiderschapsadviezen samen: besteed reflexieve aandacht aan de manier waarop je reageert op problemen, veranderingen of nieuwe kansen, ook in gesprek met anderen.
  6. Vraag je team om feedback op je gedrag. Niet op je intenties, maar op wat zij zien. Zo controleer je of de les die jij voelt ook de les is die zij ervaren.
Rino Schreuder
Themacahier Management Development - winter 2021 - Reflectie
Dit themacahier bundelt inzichten over reflectie als kern van leiderschapsontwikkeling, met de constatering dat bijna elke leider een 'vlekje' heeft en dat het de kunst is daar verstandig mee om te gaan. Geschikt als compacte aanzet tot een reflectiegewoonte. Boek bekijken
€ 28,61
Levertijd ongeveer 6 werkdagen
Gratis verzonden
Jos Mesu
Wat leiders doen
Mesu laat met ruim vijftig korte verhalen over leiders als Merkel en Mandela zien dat leiderschap berust op zichtbaar gedrag, niet op aangeboren eigenschappen. Nuttig om je eigen levenslessen om te zetten in gedrag dat anderen daadwerkelijk kunnen waarnemen. Boek bekijken
€ 29,90
Op voorraad
Voor 23:00 besteld, morgen in huis
Gratis verzonden
Gerard Dielessen
Als je de lat lager legt ga je niet hoger springen
Gerard Dielessen deelt veertig jaar leiderschapservaring in media en sport, met vallen en opstaan geleerd. Een voorbeeld van hoe een leider zijn persoonlijke overtuigingen expliciet maakt en in cases vertaalt; leerzaam als spiegel voor je eigen lessen. Boek bekijken
€ 24,99
Op voorraad
Voor 23:00 besteld, morgen in huis
Gratis verzonden

Welke valkuilen maak je bij het integreren van levenslessen?

De eerste valkuil is dat je levenslessen verwart met de lessen van je leermeester. In het artikel Leiders moeten leiden aan den lijve ondervinden wordt benadrukt dat rolmodellen van belang zijn bij het ontwikkelen van een eigen stijl, maar met een voorbehoud: wie zijn leermeester bijna ziekelijk imiteert, van gedrag en handelen tot zelfs kledingstijl, remt de ontwikkeling van een eigen leiderschapsstijl volledig af. Een geleende les is geen levensles.

De tweede valkuil is overgeneralisatie. Eén pijnlijke ervaring met een onbetrouwbare collega wordt 'vertrouw niemand blind', en dat wordt een stijl van controle. De les was misschien terecht, de reikwijdte niet. Daarom hoort bij elke les de vraag: in welke situaties geldt dit wél en in welke niet?

De derde valkuil is dat je stopt met leren zodra je een paar lessen hebt geformuleerd. Joël Aerts opent Ontwikkel je leiderschap met de constatering dat de meeste leiderschapsboeken uitleggen hoe je leidinggeeft, maar niet hoe je jezelf als leider ontwikkelt. Zijn eerste principe is dan ook: blijf voortdurend als leerling opereren. Hij voegt eraan toe dat leiderschap geen doel op zich is, maar een middel om het verschil te maken in je eigen leven, je organisatie en de wereld om je heen. Wie dat voor ogen houdt, blijft zijn lessen bijstellen.

In de spotlight
Joël Aerts
Ontwikkel je leiderschap
34 beoordelingen
Aerts biedt veertien versnellers voor leiderschapsontwikkeling bij jezelf en anderen, te beginnen met voortdurend leerling blijven en focussen op de essentie van leiderschap. Voor wie levenslessen niet eenmalig wil vastleggen, maar structureel wil blijven leren. Boek bekijken
€ 37,50
Op voorraad
Voor 23:00 besteld, morgen in huis
Gratis verzonden
Past door de brievenbus
Joël Aerts
Over de auteur

Joël Aerts

Joël Aerts richt zich specifiek op de vraag hoe je jezelf als leider ontwikkelt, en niet alleen hoe je leidinggeeft. Zijn veertien versnellers, ondersteund door experts in gedragswetenschappen en organisatiekunde, maken van leiderschapsontwikkeling een leerproces dat nooit stilstaat. Meer over Joël Aerts

Hoe verschilt dit voor beginnende leidinggevenden, ervaren managers en bestuurders?

Een beginnende leidinggevende heeft vaak nog weinig leiderschapservaring, maar wel een leven vol lessen uit studie, sport, gezin en eerdere banen. De opgave is hier om die lessen niet te onderschatten en tegelijk te beseffen dat de rol nieuwe lessen gaat opleveren. Marijke Lingsma en Aty Boers schrijven in Help! Ik geef leiding dat leidinggeven te leren is, maar niet door kennis te stapelen of kunstjes aan te leren: leiderschap begint bij persoonlijk leiderschap, en dat vraagt om het blijven ontwikkelen van emotionele intelligentie en zelfbewustzijn.

Een ervaren manager heeft doorgaans het omgekeerde probleem. De lessen zijn er, maar ze zijn gestold tot automatismen die niet meer worden bevraagd. Hier helpt een instrument dat je dwingt je stijl in meerdere dimensies te bekijken. Carin Suurenbroek en Henk van de Steege beschrijven in Wat voor leider ben jij? tien dimensies, zoals kracht en kwetsbaarheid, controle en vertrouwen, actie en rust, waarbij geen enkele positie beter is dan een andere; verschillende situaties vragen om bewust schakelen.

Voor bestuurders en directeuren komt daar de zichtbaarheid bij. Elke levensles die zij uitdragen wordt uitvergroot in de cultuur van de organisatie. Daarom is bij hen de koppeling met waarden en zingeving het sterkst, en is het risico het grootst dat een persoonlijke les ongemerkt tot organisatienorm wordt.

Marijke Lingsma Aty Boers
Help! Ik geef leiding (L1)
3 beoordelingen
Lingsma en Boers schreven dit compacte boekje voor professionals die leiding gaan geven. Het maakt duidelijk dat leiderschap begint met persoonlijke groei en reflectie op je rol, en niet met trucjes. Een toegankelijke start voor beginnende leidinggevenden. Ringband bekijken
€ 20,95
Op voorraad
Voor 21:00 besteld, morgen in huis
Gratis verzonden
Carin Suurenbroek Henk van de Steege
Wat voor leider ben jij?
4 beoordelingen
Met tien dimensies tussen twee polen en een bijbehorende vragenlijst krijg je multidimensionaal inzicht in wat je als leider te bieden én nog te ontwikkelen hebt. Voor ervaren managers die hun gestolde stijl opnieuw willen bevragen. e-book bekijken
€ 25,50
Direct te downloaden

Hoe maak je levenslessen bespreekbaar met je team?

Een les die alleen in je hoofd zit, verandert weinig. Pas als je team weet waarom je bepaalde keuzes maakt, kan het je daarop aanspreken en kun je toetsen of je gedrag klopt met je bedoeling. Dat vraagt om kwetsbaarheid, maar vooral om een werkvorm waarin dat gesprek veilig kan plaatsvinden.

Hartger Wassink benadrukt in Leider zijn in dialoog dat de houding van de leider zelf bepaalt of werkvormen werkelijk tot betekenis leiden. Zolang je over 'de organisatie' blijft praten, houd je het volgens hem buiten jezelf. Zijn boek bundelt werkvormen om als leider met je team én met jezelf in dialoog te gaan; precies de setting waarin je een levensles kunt delen en laten bevragen.

Karel Noordzij verwoordt in het interview Karel Noordzij: 'De enige uitweg is de weg naar binnen' waarom dit niet vrijblijvend is. Om principes als een eerlijk proces en consistentie goed toe te passen, moeten leiders volgens hem ook zelf veranderen. Zijn beeld: net zoals je je auto onderhoudt, moet je ook jezelf regelmatig doorsmeren. Het team is daarbij geen publiek, maar de werkplaats.

Hartger Wassink
Leider zijn in dialoog
1 beoordeling
Wassink combineert een pleidooi voor authentieke aanwezigheid met concrete werkvormen voor dialoog met je team en met jezelf. Voor leiders die hun levenslessen niet alleen willen formuleren, maar ook willen laten toetsen door de mensen aan wie ze leidinggeven. Boek bekijken
€ 22,95
Op voorraad
Voor 23:00 besteld, morgen in huis
Gratis verzonden
Past door de brievenbus

Welke boeken verdiepen de relatie tussen levenswijsheid en leiderschap?

Wie verder wil dan techniek en stappenplannen, komt uit bij de spanning tussen wat je persoonlijk belangrijk vindt en wat de organisatie van je vraagt. Lenette Schuijt beschrijft in Met ziel en zakelijkheid hoe leiders paradoxale eisen moeten leren hanteren: richting geven én inspelen op markt en maatschappij, met het risico dat het ene wordt opgeofferd aan het andere. Zij vertrekt vanuit de dilemma's die leidinggevenden daarbij tegenkomen en gebruikt filosofie en praktijkvoorbeelden. Levenslessen helpen juist in die dilemma's, omdat ze je vertellen wat je niet wilt opgeven.

René Weijers verkent in Wat er werkelijk toe doet leiderschap via acht disciplines, waaronder taal, filosofie, geschiedenis, tijd en leven. Zijn stelling is dat leiderschap zich laat ontwikkelen door open te staan voor thema's die ons leven kleur en zin geven. Dat is misschien wel de meest directe formulering van wat deze pagina beoogt: je leven is geen bijzaak bij je leiderschap, maar de bron ervan.

Lenette Schuijt
Met ziel en zakelijkheid
10 beoordelingen
Schuijt helpt leiders paradoxale eisen hanteren zonder ziel of zakelijkheid op te offeren, vertrekkend vanuit herkenbare dilemma's en met filosofische diepgang. Voor wie zijn persoonlijke lessen wil verankeren in hoe hij met tegenstrijdige verwachtingen omgaat. Boek bekijken
€ 29,99
Op voorraad
Voor 23:00 besteld, morgen in huis
Gratis verzonden
René Weijers
Wat er werkelijk toe doet
Weijers benadert leiderschap vanuit acht disciplines die het leven kleur en zin geven. Bedoeld voor leiders die in tijden van crisis en transformatie de waarde van inspiratie in hun persoonlijk leiderschap koesteren en willen verdiepen. Boek bekijken
€ 24,95
Op voorraad
Voor 23:00 besteld, morgen in huis
Gratis verzonden
Past door de brievenbus

Samenvatting

Levenslessen sturen je leiderschapsstijl hoe dan ook; de keuze is of je dat bewust doet. Begin met het herkennen van de patronen die je uit je opvoeding, loopbaan en ingrijpende ervaringen hebt meegenomen, en gebruik stressmomenten en terugkerende irritaties als signalen. Toets elke les op je huidige context, vertaal de lessen die je wilt behouden naar waarneembaar gedrag en oefen dat gedrag gericht. Reflecteer regelmatig, bij voorkeur in gesprek met anderen, en maak je lessen bespreekbaar in je team. Pas op voor geleende lessen van rolmodellen, voor overgeneralisatie van één pijnlijke ervaring en voor de neiging om te stoppen met leren zodra je een paar lessen hebt geformuleerd.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen een levensles en een managementprincipe?
Een managementprincipe is algemeen en van buitenaf aangereikt; een levensles is persoonlijk en voortgekomen uit je eigen ervaring. Een principe wordt pas een levensles als je het zelf hebt ervaren en doorleefd.

Moet ik mijn levenslessen delen met mijn team?
Niet allemaal en niet altijd, maar de lessen die je gedrag als leider zichtbaar sturen wel. Zo kan je team begrijpen waarom je bepaalde keuzes maakt en je aanspreken als je gedrag afwijkt van je bedoeling.

Hoe weet ik of een levensles mij nog helpt of inmiddels in de weg zit?
Kijk naar de uitkomst. Als een les steeds dezelfde irritatie, controle of vermijding oplevert in situaties die daar niet om vragen, is ze waarschijnlijk te breed geworden. Vraag ook je omgeving wat zij zien.

Kan ik mijn leiderschapsstijl nog veranderen als ik al jaren leidinggeef?
Ja. Meerdere auteurs op deze pagina stellen dat leiderschap te leren is. Voor ervaren leiders ligt de opgave vooral in het bevragen van automatismen die ooit lessen waren.

Hoe vaak moet ik reflecteren op mijn leiderschap?
Liever kort en regelmatig dan uitgebreid en zelden. Een vaste wekelijkse terugblik op één lastige situatie werkt beter dan een jaarlijkse heidag.

Waarom val ik onder druk terug in oud gedrag, ook al heb ik mijn lessen geleerd?
Onder druk verdwijnt het aangeleerde en komt je kern naar boven, zoals Jan Moen in het geciteerde interview uitlegt. Daarom is het belangrijk te weten hoe je reageert als het spannend wordt en juist daar te oefenen.

Conclusie

Levenslessen integreren in je leiderschapsstijl is geen kwestie van een inspirerend citaat boven je bureau, maar van eerlijk kijken naar wat je gedrag nu al stuurt en daar bewust mee aan de slag gaan. Schrijf deze week je vijf belangrijkste lessen op, kies er één die je wilt zien in je gedrag en bepaal de eerste situatie waarin je dat gaat oefenen. Vraag daarna iemand uit je team wat hij of zij heeft gezien. Zo wordt je leven niet iets dat je naast je leiderschap hebt, maar de bron waaruit het put. De boeken op deze pagina bieden daarbij elk een eigen ingang: van het herkennen van familiepatronen tot het voeren van de dialoog met je team. Kies de ingang die past bij waar jij nu staat en begin.

Verantwoording

Het doel van deze pagina is om vakkennis (m.n. boeken) aan te bevelen die het beste passen bij deze vraag. Managementboek verdiept zich al meer dan 30 jaar in vakliteratuur en gebruikt nu ook AI om de opgebouwde kennis op een relevante en persoonlijke manier uit te serveren. Je kan ook jouw vraag stellen op managementboek.nl/oplossing en wij voegen deze binnen 1 dag toe.

De bestsellers

  1. 1 Leider zijn in dialoog
  2. 2 Authentiek leiderschap
  3. 3 Persoonlijk leiderschap
  4. 4 Help! Ik geef leiding (L1)
  5. 5 Met ziel en zakelijkheid

Deel dit artikel

Wat vond u van dit artikel?

0
0

Producten

    Auteurs

      Trefwoorden

        Artikelen