Die prijs zit volgens de auteurs vooral in langdurig verzuim, uitval en verlies van talent. Veel vrouwen krijgen tijdens de overgang te maken met vermoeidheid, concentratieproblemen, slapeloosheid of mentale klachten. Tegelijk bevinden zij zich vaak in een cruciale fase van hun loopbaan. ‘Rond de leeftijd van 45 tot 55 zit je vaak op het hoogtepunt van je carrière,’ zegt De Groeve in de podcast. ‘En precies dan komt die mist opzetten.’
Die ‘mist’ is de centrale metafoor uit het boek. Waar mannen relatief ongehinderd hun carrièrepad vervolgen, krijgen veel vrouwen juist in deze fase te maken met biologische veranderingen waar de werkvloer nauwelijks rekening mee houdt. En juist dat gebrek aan aandacht zorgt voor problemen.
Verzuim door zwijgen
De term ‘zwijgverzuim’ verwijst naar verzuim dat ontstaat doordat mensen zwijgen over klachten, schaamte of taboeonderwerpen. Dat beperkt zich volgens de auteurs niet alleen tot de menopauze, maar het is wel een van de duidelijkste voorbeelden.
Veel vrouwen bespreken hun klachten niet uit angst om minder serieus genomen te worden of kansen mis te lopen. ‘Als jij als enige je uitspreekt in een organisatie, dan ben je bang dat een manager denkt: misschien geven we die promotie toch aan iemand anders,’ zegt Valk. Daardoor blijven klachten vaak onzichtbaar totdat iemand uitvalt.
De gevolgen zijn groot. De Groeve haalt in het gesprek cijfers aan waaruit blijkt dat langdurig verzuim een groot deel van de totale verzuimkosten veroorzaakt. Een aanzienlijk deel van de mentale klachten bij vrouwen blijkt bovendien direct samen te hangen met de overgang. Volgens de auteurs zit de oplossing daarom niet alleen in individuele begeleiding, maar vooral in cultuur en beleid.
Niet de vrouw fixen, maar het systeem
Tijdens de aflevering legt host Willem van Leeuwen de auteurs de stelling voor: ‘Het is niet de vrouw die moet worden gerepareerd, maar het systeem.’
Zowel Valk als De Groeve reageren daar direct en uitgesproken op: ‘eens’. Volgens hen zit het probleem niet bij vrouwen die ‘beter moeten omgaan’ met de overgang, maar bij organisaties die nog altijd impliciet zijn ingericht op een ‘standaardmens’, zonder rekening te houden met verschillende levensfasen of biologische verschillen.
Daarom begint inclusie volgens hen niet bij losse initiatieven, maar bij erkenning. Managers hoeven niet direct een oplossing te hebben, maar kunnen wel veiligheid en begrip bieden. ‘Gezien worden en erkend worden zijn basisbehoeften van mensen,’ zegt Valk. Alleen al erkenning kan stress verlagen en prestaties verbeteren.
Van taboe naar gesprek
Om die cultuurverandering concreet te maken introduceren de auteurs de drie W’s:
- Wind: kennis en bewustwording
- Warmte: empathie en menselijke connectie
- Weg: beleid en borging
Volgens Valk en De Groeve zit de echte verandering niet in één workshop of beleidsdocument, maar in de cultuur die daardoor ontstaat. Juist daarom pleiten ze ervoor om onderwerpen als de menopauze niet als uitzondering te behandelen, maar als onderdeel van goed werkgeverschap en inclusie.
Dat vraagt ook iets van leidinggevenden. Niet direct oplossingen aandragen, maar ruimte maken voor gesprekken over welzijn, werkdruk en levensfasen. De Groeve benadrukt in het gesprek dat veel werknemers helemaal niet verwachten dat hun manager het probleem oplost. ‘De manager is de eerste van wie ze steun willen,’ zegt hij. ‘Niet van een collega of een bedrijfsarts. Ze willen gezien worden.’
Valk vult aan dat juist die erkenning een groot verschil maakt:
‘Gezien worden en erkend worden zijn basisbehoeften van mensen. Dus als mensen gezien en erkend worden, dan daalt ook de amygdala-activiteit in het brein, cortisolniveaus gaan dalen, stresshormonen gaan dalen, mensen gaan beter presteren. Dus die erkenning alleen kan al verbetering geven.’
Volgens de auteurs begint inclusie daarom vaak kleiner dan organisaties denken. Niet met grote programma’s, maar met concrete signalen dat moeilijke onderwerpen besproken mogen worden. Een workshop, een aangepaste vraag in een beoordelingsgesprek, een manager die openlijk toegeeft iets niet te weten. Juist dat soort kleine interventies maakt een werkcultuur veiliger.
En precies daar ligt volgens Zwijgverzuim uiteindelijk de winst: niet alleen minder verzuim, maar een organisatie waarin mensen zich duurzaam gezien en gesteund voelen.
Luister deze aflevering van de Boekenpraktijk op deze pagina of open de podcast in jouw favoriete podcastspeler, zoals Spotify, Apple Podcasts, Google Podcasts of YouTube.
Stellingen
Elke aflevering van de podcast legt host Willem van Leeuwen de gast een aantal stellingen voor. De stellingen bij deze aflevering zijn:
- Het is niet de vrouw die moet worden gerepareerd, maar het systeem;
- Grotere aandacht voor de menopauze op de werkvloer vergroot het risico op discriminatie van vrouwen tussen 45 en 60 jaar.
OVER DE BOEKENPRAKTIJK
De Boekenpraktijk is een podcast van Managementboek. Presentator Willem van Leeuwen onderzoekt elke twee weken samen met auteurs hoe de theorie van managementboeken aansluit bij de praktijk.