Hoe praat je met zieke werknemers? - ‘Breed toepasbaar’

Wanneer een collega afwezig is op het werk, gaan anderen er meestal vanuit dat hij een griepje heeft. Die komt maandag wel weer, dat had ik vorige maand ook.

Als leidinggevende kun je hetzelfde denken, maar er bestaat altijd een kans dat de afwezigheid langer gaat duren. Je hebt de verantwoordelijkheid om dat te voorkomen of in goede banen te leiden. Je kunt daarbij de beleving hebben dat je in een spagaat zit: aan de ene kant wil je er zijn voor je medewerker, aan de andere kant moet je de productie op peil houden.

In zijn nieuwste boek adresseert Lode Godderis het dubbele gevoel dat een leidinggevende kan hebben als iemand uitvalt door ziekte. Het komt allemaal samen in de titelvraag: Hoe praat je met zieke werknemers?

Perspectief

Het perspectief van dit boek is dat van de leidinggevende. Je zou kunnen zeggen dat het de tegenhanger is van Volgende week ben ik er weer! van Amber Hackmann.

Er zijn duidelijke verschillen. Het meest oppervlakkige verschil is dat tussen België en Nederland. Godderis is hoogleraar in Leuven; vanzelfsprekend schrijft hij vanuit de Belgische context. De gelijkenissen in beide boeken liggen vooral onder de oppervlakte, in de gelijkwaardige houding die voor beide auteurs belangrijk is.

Breekt de kwestie open

Godderis pakt het grondig aan. In plaats van een fantasieloos stappenplan voor alleen de gesprekken te geven, breekt hij de hele kwestie open. Hij begint bij preventie en doorloopt vervolgens de fases van afwezigheid, van ziekmelding tot de keuzes bij langdurige uitval.

Preventie begint volgens Godderis bij de organisatie. Wat mij betreft een terechte keuze, omdat uitval sterk samenhangt met de beleving van het werk en de werkomgeving.

Teamopbouw

In dit boek betekent beginnen bij de organisatie: nadenken over het functioneren van je team. Godderis gebruikt het model van Tuckman, met als doel een high-performance team te vormen. In zulke teams is namelijk een grote mate van autonomie, een belangrijk preventie-element.

Hij worstelt een beetje met het toepassen van het model. Tuckmans werk gaat over volledig nieuwe teams en is vooral descriptief. De vertaalslag naar toepassing in bestaande teams komt in dit boek niet helemaal van de grond.

Gesprekken in verschillende fases

Na adviezen voor teamopbouw verschuift Godderis het perspectief grotendeels naar de individuele werknemer. Hoewel hij gesprekken in verschillende fases beschrijft, is de thematiek hetzelfde. Het komt erop neer dat je als leidinggevende zowel betrokken als correct bent. Het gaat niet alleen om wat je doet en zegt, maar evenzeer om de houding en intentie.

Een aantal keer komt de goedbedoelde afstand aan bod. Je neemt bewust geen contact op met de werknemer, omdat je hem niet het gevoel wilt geven dat je hem controleert. Die aanpak heeft vrijwel altijd negatieve gevolgen, de reden waarom Godderis gebalanceerde alternatieven biedt.

Twee oorzaken

In een van de laatste hoofdstukken gaat Godderis dieper in op twee heftige oorzaken van uitval: burn-out en kanker. Hij behandelt de situatie rondom deze ziekten op een intrigerende, parallelle manier. De informatie en adviezen in dit hoofdstuk getuigen van groot inzicht en bijbehorende creativiteit.

Godderis hanteert een positieve basishouding. In dit hele boek stuurt hij op vertrouwen, gelijkwaardigheid en samenwerking. Hij voert dit consequent door, tot in de details. Zo is de onderwerpcode voor dit boek ‘ziekteafwezigheid’ en niet ‘ziekteverzuim’.

De boodschap blijft overeind

Godderis is een Vlaming. Voor een Nederlander zoals ik zijn de beschrijvingen van de Belgische situatie even wennen. De kernboodschap blijft gelukkig overeind. En dat is een voordeel voor leidinggevenden die op een menselijke manier verantwoordelijkheid durven te nemen.

Hoe praat je met zieke werknemers? is een boek dat helpt om een houding van vertrouwen in praktijk te brengen. Hoewel sommige adviezen logisch zijn, zorgt de gestructureerde opzet voor een brede toepasbaarheid.