Zwijgverzuim - Inzichtelijk en praktisch boek voor managers (v/m)

Het taboe lijkt er stukje bij beetje van af te raken: de overgang wordt bespreekbaar. Gelukkig maar, want er is nog veel onbekend over dit onderwerp - ook bij vrouwen zelf. Anneke Valk en Filip De Groeve schreven Zwijgverzuim over de gevolgen van de overgang op de werkvloer. Denk aan vrouwen die niet optimaal presteren of zich ziek melden zonder de oorzaak te begrijpen, laat staan bespreekbaar te maken. Een economisch drama, volgens Anneke Valk en Filip De Groeve. Daarom ontwikkelden zij een methode om vrouwen, en daarmee de organisaties waar zij werken, te ondersteunen.

Herkenbaar

Een mannelijke uitgever zag aanvankelijk geen brood in dit boek. Je hoort er tenslotte niets over, dus het leeft niet. Juist daar zit het probleem. Maar: ‘In vergaderzalen, voor de klas en in kantoortuinen bevinden zich duizenden vrouwen die zich afvragen of ze zich aanstellen. Ze voelen hun hart tekeergaan, hebben moeite zich te concentreren, krijgen het zweet op de rug zonder reden […]. Niet omdat ze onzeker zijn, maar omdat hun lijf zich opnieuw aan het uitvinden is.’

Deze tekst raakte me, omdat hij zo herkenbaar is. Bij mijzelf, maar ook bij veel andere vrouwen die ik spreek. Je neemt jezelf mee naar het werk, dus de overgang is ook daar een belangrijk onderwerp. Dat ‘opnieuw uitvinden’ is letterlijk: je lichaam moet zich aanpassen aan een veranderende hormoonspiegel. In Zwijgverzuim leggen de auteurs glashelder en met mooie metaforen uit wat er gebeurt. Van je spieren tot je humeur: de overgang beïnvloedt alles.

Wettelijke zorgplicht

Interessant zijn de inzichten over neurodiversiteit en de overgang. Hormonale veranderingen hebben grote invloed op verschillende hersenfuncties die bij neurodiverse mensen sowieso al anders verlopen. Als zij altijd hun best hebben gedaan om te maskeren waar zij tegenaan liepen, kan dat door de veranderende hormoonhuishouding ineens niet meer lukken. Ook besteedt Zwijgverzuim ruim aandacht aan hart- en vaataandoeningen, waarop hormoonschommelingen eveneens invloed hebben. Stress vergroot de vatbaarheid. Werkgevers moeten hier alert op zijn; het valt onder hun wettelijke zorgplicht.

Wind, warmte en weg

Fix the women or fix the system? Het risico bij een onderwerp als de overgang is dat de nadruk komt te liggen op wat vrouwen zouden moeten doen of laten. Dit boek blijft daar gelukkig bij weg. Fix the system: werkgevers moeten aan de bak. Niet alleen uit zorgzaamheid, maar ook als businesscase. Want, zo stellen Valk en De Groeve, duurzame inzetbaarheid levert zowel vitaliteit als euro’s op.

Drie invalshoeken bieden handvatten om de werkplek overgangsproof te maken. Met Wind in de rug zorgt de organisatie voor training, bewustwording en aanpassingen op de werkplek en in het beleid. Hoeveel bedrijven ken jij waar warme kruiken tegen de krampen klaarliggen (een echt voorbeeld uit het boek)? Warmte op de werkplek gaat over omgangsvormen, met een pleidooi voor empathie en helpende gesprekken. En Weg, dwars door de mist richt zich op carrièreplanning, duurzame inzetbaarheid en verzuimmanagement. Interessant is ook het inzicht dat het versterken van diversiteit en inclusie direct samenhangt met het voorkomen van zwijgverzuim.

Op naar de top

Is het alleen maar kommer en kwel? Met de metafoor van de bergtop, prominent afgebeeld op de omslag, laten Valk en De Groeve zien dat er na de mist onder de top helderheid komt op de verdere weg omhoog. Daar vind je de kracht van de postmenopauzale vrouw, die maar al te vaak een geweldig leider is.

En tijdens die mistige periode? Gelukkig valt er ook wat te lachen: I’m still hot, it just comes in flashes now.

Zwijgverzuim is een noodzakelijk en praktisch boek over een onderwerp dat te lang in de schaduw heeft gestaan. Anneke Valk en Filip De Groeve combineren heldere uitleg met concrete handvatten voor beleid en leiderschap.