De uitdrukking ‘even tussen jou en mij’ is de meeste lezers wel bekend. Wie vervolgens de titel van het nieuwste boek van Elke Wiss ziet – Even tussen mij en mij – is mogelijk even uit het veld geslagen en vraagt zich af of die taaltechnisch wel klopt. Feit is dat de titel in ieder geval direct de aandacht trekt. Net als een opvallende boekcover zegt dat overigens nog niets over de kwaliteit van de inhoud.
Auteur met trackrecord
Voor Elke Wiss is zo’n opvallende titel eigenlijk niet eens nodig. Met haar eerdere boek Socrates op sneakers bewees zij al dat ze een breed publiek weet te bereiken: meer dan 170.000 verkochte exemplaren over een ogenschijnlijk lastig onderwerp als filosofie. Dat succes kwam voort uit haar vermogen om een alledaags probleem – slechte gesprekken en oppervlakkige vragen – toegankelijk, praktisch en met humor te benaderen. Die lijn zette zij voort in En ze filosofeerden nog lang en gelukkig.
Laagdrempelig en duidelijk
Ook in Even tussen mij en mij blijft Wiss trouw aan deze aanpak. Aan de hand van korte, herkenbare voorbeelden laat ze zien hoe je je eigen denken kunt onderzoeken – precies zoals de ondertitel belooft. Waar filosofie als wetenschap draait om het systematisch en rationeel onderzoeken van fundamentele vragen, maakt Wiss deze abstracte discipline concreet en toepasbaar in het dagelijks leven.
Praktische filosofie als volgende stap
De kracht van dit boek ligt in de praktische filosofie: het vertalen van theoretische inzichten naar concrete handvatten voor denken, beslissen en communiceren. Wiss presenteert het als een vorm van gestructureerd, kritisch denken die je helpt je eigen denkproces te onderzoeken, zonder je een bepaalde uitkomst op te leggen. Het gaat niet om wát je denkt, maar om hóé je denkt. Dat is de kern van haar betoog.
Liever lui dan wijs
Kritisch denken kan bevrijdend werken. Door je vooronderstellingen en denkfouten te onderzoeken, kun je piekeren omzetten in productief denken. Toch gebeurt dat in de praktijk vaak niet. Volgens Wiss komt dat doordat ons brein daar simpelweg geen zin in heeft: we zijn liever lui dan wijs. In dat licht kun je dit boek zien als een soort workout voor je denkvermogen. Alleen lezen is niet voldoende; je moet er actief mee aan de slag.
Opbouw en structuur
Het boek bestaat uit zeven samenhangende hoofdstukken die elkaar logisch opvolgen. Willekeurig lezen ligt daarom minder voor de hand. In de eerste hoofdstukken verkent Wiss wat zelfonderzoek is en waarom het nodig is, en maakt ze onderscheid met zelfreflectie en evaluatie.
In het omvangrijke vierde hoofdstuk introduceert ze concrete denkgereedschappen om gedachten te analyseren en te verfijnen. In het vijfde hoofdstuk laat ze zien hoe je die in de praktijk toepast. De laatste hoofdstukken gaan in op belemmeringen en de opbrengsten van zelfonderzoek. In de appendix zijn bovendien oefeningen opgenomen bij de verschillende technieken.
Vergeet snel lezen
Dit is geen boek om snel doorheen te gaan. Het vraagt tijd, concentratie en de bereidheid om regelmatig stil te staan. De korte reflectievragen – onder het kopje ‘Even tussen jou en jou’ – dwingen je om echt na te denken. Eén vraag kan al snel een uur kosten.
Met Goethe’s gedachte ‘Laatst stond ik even stil en dat was een hele vooruitgang’ in het achterhoofd, vormt Even tussen mij en mij een stevige aanzet om je eigen denken serieus te onderzoeken. Wie die inspanning levert, zal merken dat het niet alleen inzicht oplevert, maar ook daadwerkelijk wijzer maakt.
Over Peter Streefkerk
Peter Streefkerk is eigenaar van Respect Inkoopconsultancy. Hij is actief met interim-management, advisering, projectmanagement, training en coaching op het gebied van contractmanagement en inkoop. Hij is auteur van boeken over contractmanagement en inkopen. Met Octavia Siertsema maakt bij een podcast over aanbesteden.