In SOS: A navigation guide - De wegwijzer voor werkende vrouwen staat een ogenschijnlijk eenvoudige, maar krachtige vraag centraal: voor wie ben ik een bondgenote? Het antwoord hierop vraagt om een scherpe blik op het eigen netwerk en de positie die je daarin inneemt.
Lidewij Wiersma, Chantal Korteweg, Tessel van Willigen en Marijn Wiersma bieden hun lezers niet alleen inzichten, maar ook moed. Een van de belangrijkste boodschappen is dat je niet hoeft te veranderen in iemand die je niet bent om succesvol te zijn. Leidende principes, gericht op het zelf (Self), de ander (Others) en de samenleving (Society), vormen samen een herdefiniëring van de noodkreet ‘SOS’.
raakvlakken
Hoewel het boek raakvlakken heeft met werk van auteurs als Brené Brown (Dare to Lead) en Doris Martin (Habitus), onderscheidt het zich juist door de samenwerking van vier auteurs uit verschillende generaties en met uiteenlopende achtergronden. Dit resulteert in een toegankelijk en overzichtelijk, compact handboek, waarin zowel betaald als onbetaald werk expliciet en terecht aandacht krijgt. Twee van de vier auteurs heb ik persoonlijk mogen leren kennen: rotsvast in hun visie en inspirerend in hun verhaal en drijfveren om dit boek gezamenlijk tot stand te brengen.
De opbouw van het boek is praktisch: elk hoofdstuk kan afzonderlijk worden gelezen, waardoor de lezer gericht kan navigeren op basis van interesse of behoefte. De luchtig bedoelde opmerkingen en voetnoten zullen niet door iedereen op dezelfde manier worden gewaardeerd; naar mijn gevoel doen zij soms enigszins af aan de ernst van het onderwerp.
positie en perceptie
Sterk is het hoofdstuk over taal. De auteurs laten overtuigend zien hoe taal invloed heeft op positie en perceptie. Interessant is daarbij de observatie dat de Nederlandse taal soms nuances mist die in andere talen wel bestaan. Zo ontbreekt bijvoorbeeld een equivalent voor het Duitse woord Autorinnen, wat subtiel wijst op bredere vraagstukken rond zichtbaarheid.
Praktisch toepasbaar zijn de adviezen rondom zelfreflectie, zoals het herschrijven van je eigen verhaal en het ontwikkelen van een mildere innerlijke dialoog. De suggestie om tegen jezelf te spreken zoals je tegen een goede vriendin zou doen, blijkt verrassend effectief en biedt direct bruikbare inzichten.
waardevolle handvatten
Daarnaast bevat SOS: A navigation guide - De wegwijzer voor werkende vrouwen waardevolle handvatten voor het omgaan met conflicten, seksisme en professionele eenzaamheid. Met name de tips voor conflicthantering zijn bruikbaar: het bewust uit de eigen rol stappen, een ander perspectief innemen en openstaan voor alternatieve manieren van kijken en handelen, creëren ruimte voor nieuwe inzichten en kunnen processen en producten verbeteren.
Het concept van ‘zusterschap’, geïntroduceerd in het boek, onderstreept het belang van onderlinge steun en verbondenheid tussen vrouwen. Hoewel de term verschillende associaties kan oproepen, voelt het onderliggende idee relevant en actueel.
glazen klif
Een bijzonder sterk onderdeel is de bespreking van het fenomeen van de glazen klif: het in dienst nemen van vrouwen in leidinggevende posities, juist in tijden van crisis. Het betreft vaak risicovolle functies met veel media-aandacht en een beperkte kans van slagen. Dit fenomeen, ondersteund door voorbeelden, vormt een eyeopener en nodigt uit tot verdere reflectie. Het is dan ook belangrijk dat dit fenomeen expliciet wordt benoemd en besproken. Voor mij waren deze pagina’s (p. 156 e.v.) bijzonder verhelderend.
netwerken
Lidewij Wiersma, Chantal Korteweg, Tessel van Willigen benadrukken terecht het belang van netwerken en het actief ondersteunen van andere vrouwen. Concrete tips, zoals het expliciet benoemen en versterken van de bijdrage van andere vrouwen in gesprekken, maken dit direct toepasbaar in de praktijk. Ook is het verfrissend om te lezen over de afwezigheid van carrièrebelemmeringen voor incompetente mannen. De statistieken die de hoofdstukken onderbouwen, zijn zorgvuldig gekozen en bieden een stevig analytisch raamwerk.
De metafoor van navigatie loopt als een rode draad door het boek. De lezer wordt neergezet als navigator: iemand die zelf richting, tempo en koers bepaalt, in relatie tot zichzelf, anderen en de samenleving. Leiderschap wordt daarbij gepresenteerd als een vaardigheid die te leren is.
Tot slot biedt het boek ook reflectie op financiële zelfredzaamheid, een thema dat vaak onderbelicht blijft, maar hier terecht aandacht krijgt.
Conclusie
Ik heb veel opgestoken van SOS: A navigation guide - De wegwijzer voor werkende vrouwen, heb nieuwe concepten geleerd en heb het dan ook met plezier gelezen. Gedurende een week was het mijn metgezel: in het vliegtuig, onder een boom in Paramaribo en in de trein. Waar ik ook was, het boek blijkt te passen bij verschillende landen en bij al die vrouwen die, betaald en onbetaald, werken. Het is een boek om te delen. Ik ben inmiddels aan het nadenken aan wie ik het zal doorgeven en wie ik met deze lectuur kan verrijken.
SOS: A navigation guide - De wegwijzer voor werkende vrouwen is een inspirerend en praktisch boek dat bewustwording creëert en concrete handvatten biedt. Het combineert persoonlijke reflectie met maatschappelijke analyse en nodigt uit tot actie. Het is een waardevolle gids voor vrouwen in alle fasen van hun loopbaan – en een boek dat uitnodigt om door te geven.
Over Viola Heutger
Dr. Viola Heutger is jurist en voormalig rector van de University of Aruba, met een internationale academische loopbaan en gespecialiseerd in Europees en vergelijkend privaatrecht. Zij beschikt over brede internationale ervaring in academisch onderwijs en leiderschap.