Wat roept het woord Wijsheid bij je op? Bij mij schiet het van oudgriekse filosofie naar boeddhistische monniken naar een bibliotheek vol leergebonden boeken.
Aansluiten bij associaties
Daphne Feller schreef Wijzer dan je denkt. Met deze titel sluit ze bewust aan bij de associaties over wijsheid. Haar bijdrage is zowel eigentijds als praktisch. Feller wil je ondersteunen bij het ontwikkelen van wijsheid. Haar belangrijkste invalshoek hierbij is de werking van ons brein.
Zoals meer auteurs is Feller onder de indruk van de bult aan informatie die neurowetenschap - de studie van ons brein - biedt. Een voorbeeld van een andere auteur is Sven Gall. Hij vertaalde dit wetenschapsveld al in bruikbare tips, tricks en werkwijzen in zijn boek Neuromanagement. Maar waar Gall de voorkeur heeft voor processen en organisatiecontext, gaat het bij Feller in eerste plaats om het individu.
Rustige leeservaring
De focus op het individu maakt dat de tekst toegankelijk is. Feller maakt veel gebruik van voorbeelden en gebruikt algemeen heersende denkbeelden als uitgangspunt. Dat maakt dit boek tot een rustige leeservaring.
Feller behandelt in afzonderlijke hoofdstukken zes thema's, zoals mentale flexibiliteit, keuzes en verandering. De hoofdstukken hebben gelijke ankerpunten - in elke opening een korte uitleg waar het over gaat, elke afsluiting heeft een oefening, belangrijke wetenschappelijke inzichten en een conclusie. Deze structuur versterkt de rustige leeservaring.
Doelgroepen
Feller schrijft voor een breed publiek. De vergelijking met het boek Neuromanagement is daarom niet helemaal eerlijk. De doelgroepen verschillen teveel. Ik merk dat ook ik niet tot de doelgroep hoor. Ik moet daarom met mildheid kijken naar wat Feller wil zeggen en niet met een kritisch oordeel klaarstaan. Want wanneer je veel (management)boeken leest, komt veel van dit boek bekend voor. De aannames, uitgangspunten en termen. De voorbeelden ook, soms. Toch is dat niet erg.
Het doel van Feller is namelijk om allerlei mensen te helpen hun wijsheid op te bouwen. Dat doet ze door kennis aan te stippen en die uitgebreid te beschrijven met veel voorbeelden. De oefeningen helpen om het begin van wijsheid te ervaren. Zoals de oefening van box breathing. Een veel aangehaalde ademhalingstechniek van de Amerikaanse SEALs. Het brengt stressreductie, dat kan helpen om kalm te denken in alle omstandigheden. En dát lijkt wel erg op wijsheid.
Ik vind de verdienste van Feller dat ze mijn associaties met wijsheid naar de huidige omgeving en praktijk brengt. Want veel van wat ze schrijft herken ik uit oude boeken, bijvoorbeeld over filosofie of Boeddhisme. Maar niet iedereen heeft daar wat mee. Met Feller krijg je de basics. En wie dieper wil graven, kan beginnen bij haar 10 pagina's lange bronnenlijst.
Kritiek
Wijzer dan je denkt is dus een toegankelijk boek. Toch vind ik dat Feller iets meer kritisch denken had kunnen toevoegen. De reden is simpel. Wijsheid zonder kritisch denken is incompleet. Feller noemt bijvoorbeeld de populaire opinie dat we in een tijd leven waarin we maken met VUCA invloeden (Volatility, Uncertainty, Complexity, Ambiguity). Het lastige met zo'n classificatie is dat je het niet kan toetsen. Er is geen vast punt waartegen je de VUCA aan kan afmeten, zodat het al snel een kwestie van gevoel wordt. Wijsheid zou zijn om de achtergronden van VUCA-aanname te onderzoeken
Dat gezegd hebbende: Met Wijzer dan je denkt heeft Daphne Feller een toegankelijk boek afgeleverd. Het is een praktisch begin van rust en overzicht - basiselementen van wijsheid. Om je wijsheid verder te ontwikkelen is een idee voor een volgend boek: Wijzer ALS je denkt.
Over Hans de Witte-van Mierlé
Hans de Witte-van Mierlé werkt als adviseur op het gebied van werkhervatting en duurzame inzetbaarheid. Hij heeft daarnaast ervaring als coach en trainer.