Vertrouwen is sterk gebaseerd op de eigen werkervaringen van de auteurs, met name in de zorg en de media. Zij beschouwen de drie-eenheid van vertrouwen, veiligheid en veerkracht als de fundamenten van toekomstbestendige organisaties. Deze organisaties presteren niet alleen beter, maar het zijn ook organisaties waarin mensen graag willen (blijven) werken.
In Vertrouwen, met als ondertitel De magie van een toekomstbestendige organisatie, beschrijven Van de Mortel, Timmermans & Houwen hoe een organisatie in drie fasen toekomstbestendig kan worden. Beter, duurzamer en menselijker, daar gaat het om.
fundamenten
In de eerste fase worden deze fundamenten via onderzoek en analyse gedefinieerd. Daarbij wordt alles wat is meegekomen uit het verleden betrokken, van leiderschap tot teamdynamiek en cultuur. De onderste steen moet boven om de juiste interventies in een volgende fase te kunnen ontwikkelen. Alles moet dus bespreekbaar zijn, aldus de auteurs.
Vertrouwen zorgt voor binding, maakt samenwerking effectiever en bevordert een positieve reputatie, wat nodig is voor het aantrekken van klanten en personeel.
Veiligheid bevordert een open cultuur, verhoogt loyaliteit en vermindert ziekteverzuim.
Veerkracht houdt de organisatie flexibel en wendbaar en is vooral nodig bij onvoorziene omstandigheden.
realisatieprogramma
De tweede fase gaat over de wijze waarop de inzichten uit de eerste fase kunnen worden omgezet in een realisatieprogramma. Tijdens deze fase wordt zichtbaar gemaakt welke interventies nodig zijn op individu-, team- en organisatieniveau. De auteurs hanteren hiervoor de antropologische begrippen base, unit en tribe, die helpen om organisaties te benaderen als een levend systeem. In deze fase wordt veel aandacht besteed aan de rol en verantwoordelijkheden van de leider, niet alleen voor de resultaten, maar vooral ook voor welzijn, veiligheid en ontwikkeling van de mensen aan wie hij leiding geeft. De auteurs geven een groot aantal praktische tips, met name voor teamontwikkeling, het verbeteren van efficiënt en effectief samenwerken en het bevorderen van een cultuur van inclusie en empowerment.
verankeren, bestendigen en doorgeven
In de laatste fase gaat het om het verankeren, bestendigen en doorgeven van de bereikte resultaten. Dat betekent weten wat je nalaat door grondig te evalueren.
Én weten of alles nu voldoende geborgd is en de organisatie blijft staan op het fundament van vertrouwen, veiligheid en veerkracht. De hoekstenen van dat fundament zijn toekomstbestendigheid van de organisatie, emotionele fitheid van het leiderschap en ontwikkeling van generaties. Bij dat laatste moet vooral aandacht worden geschonken aan de specifieke wensen en waarden van de verschillende generaties die in de organisatie aanwezig zijn.
Leiderschap
Dit boek is geschreven voor leidinggevenden die anders willen, teams die meer willen en organisaties die klaar willen zijn voor de toekomst, zo lees ik op de achterflap. Toekomstbestendigheid is verweven met de cultuur waarin visies en waarden voortdurend worden gedeeld. Leiderschap vervult hierin een doorslaggevende rol. En dat betekent dat de fasen een cyclisch proces vormen. Een organisatie is immers nooit af, aldus de auteurs.
Veel ‘klassiekers’ kwamen voorbij, zoals missie en visie duidelijk hebben, duidelijke doelen voor ogen hebben, goed communiceren (luisteren-samenvatten-doorvragen) en medewerkers betrekken bij discussies over kernwaarden. Dit levert dus vooral voor generaties geboren ná 1980 prima adviezen op.
Wat mij echter na het lezen van Vertrouwen dwarszit, is dat ik mij niet aan de indruk kan onttrekken dat de resultaten die gerealiseerd moeten worden ook voorwaardelijk zijn voor het realisatieproces zelf. Met name in de eerste fase speelt dit een rol. Alles bespreekbaar maken kan immers alleen als er voldoende vertrouwen, veiligheid en veerkracht aanwezig zijn. Een catch 22-situatie?
Over Teun van Aken
Dr. Teun van Aken is zelfstandig gevestigd organisatieadviseur en managementtrainer te Culemborg. Het gaat in organisaties altijd om resultaten bereiken met mensen. Dit was ook het leidmotief in zijn laatste twee publicaties. Van Aken is (co)auteur van een groot aantal artikelen en boeken.