Natuurlijk gebruik ik AI. ChatGPT, Copilot, Gemini, Claude, Mistral. Ik ga helemaal los. Omdat het mijn werk gemakkelijker maakt. En efficiënter. Alsof ik voortdurend een aantal zeer bekwame stagiairs tot mijn beschikking heb. En dit zonder het verplichte gesprek met de stagebegeleider van de opleiding te hoeven voeren.
zoveel te leren
En ja, omdat AI mij veel oplevert, smul ik van boeken over het gebruik ervan. Want er valt nog zoveel te leren. Over hoe AI wel, maar vooral ook over hoe AI níét te gebruiken.
Ik zag daarom uit naar het tweede boek van Sanne Cornelissen: This is not AI (mijn blog over haar eerste boek Me, myself and AI lees je hier).
Cornelissen is gedragspsycholoog en dook vol in de ontwikkelingen op het gebied van AI, om vervolgens het land rond te reizen met lezingen over het gebruik ervan. Ook haar nieuwste boek bewijst dat ze iets te vertellen heeft.
AI-Q
Volgens Cornelissen is het zaak dat we naast IQ en EQ ook een AI-Q ontwikkelen. Dit is ‘jouw vermogen om AI zo in te zetten dat het je eigen denken versterkt in plaats van vervangt.’
Simpel, maar juist daardoor sterk, is de vergelijking die zij maakt met een diepvriespizza, een maaltijdsalade en een signature dish.
Bij de eerste draait het om snelheid en gemak. AI doet het meeste werk.
Bij de tweede gaat het om balans en kwaliteit. Hier werk je echt samen met AI.
En bij de laatste draait het om identiteit en impact. Hier blijf jij zelf honderd procent aan het roer en laat je AI met je meedenken. Hier gaat het om werk waarin jouw ervaring, smaak, intuïtie en vakmanschap niet te vervangen zijn.
‘Hoe meer “jij” er nodig is, hoe meer tijd en denkkracht het kost. En dat is goed. Dat betekent dat je je energie bewaart voor het werk waar het ertoe doet.’
Met andere woorden: AI is niet bedoeld om ons denkwerk te vervangen. AI is bedoeld om ons denkwerk juist daar in te zetten waar het verschil wordt gemaakt.
En ja, dat vraagt dus om AI-Q.
Gewonnen tijd
Cornelissen sluit haar boek af met een duidelijke waarschuwing over hoe we moeten omgaan met de tijd die we door effectief gebruik van AI winnen.
En nee, dat betekent niet dat we die gewonnen tijd direct moeten volproppen met nog meer activiteiten.
‘Van werkgevers vraagt het meer: die vrijgekomen tijd niet direct weer volproppen met nieuwe taken. Dat is wel wat er vaak gebeurt. Bespaart AI je twee uur? Mooi, dan kun je in die twee uur meer produceren. Maar zo bouw je geen betere werkcultuur, je versnelt de ratrace alleen maar.’
De vraag moet volgens haar dan ook niet zijn hoeveel extra tijd AI je oplevert, maar wat je met die tijd doet.
anders belonen
Volgens Cornelissen moeten organisaties daarom iets fundamenteel anders gaan belonen. Niet snelheid. Niet volume. Maar scherpte. Twijfel. Oordeelsvermogen.
Ze schrijft: ‘Concreet: waardeer de collega die kritisch durft te zijn. Geef ruimte voor dat gesprek bij de koffieautomaat. Beloon oordeel, niet alleen output. En leef dat voor, inclusief alle twijfel die erbij hoort. Want als je alleen snelheid beloont, krijg je eenheidsworst terug en daar heeft niemand wat aan.’
Cornelissen heeft gelijk. AI maakt iedereen sneller. Maar snelheid is straks geen onderscheidende factor meer.
Denken wel.
‘AI vergroot wat jij erin stopt. Zonder jouw regie maakt het je hooguit middelmatig sneller. Met jouw regie maakt het je scherper dan ooit, zodat je je tijd besteedt aan het werk dat je energie geeft. Aan de gesprekken die ertoe doen, aan de dingen waar je goed in bent.’
En dan deze slotzin:
‘Slimmer werken om leuker te leven. Dat is een keuze. Elke dag opnieuw.’
Over Henk Jan Kamsteeg
Henk Jan Kamsteeg is eigenaar van het trainingsbureau Proistamenos. Hij geeft trainingen en keynotes op het gebied van o.a. dienend leiderschap, inclusief leiderschap en storytelling. Daarnaast is hij auteur van diverse boeken zoals Dienend leiderschap, Spreken met passie; de kracht van storytelling, Inclusief leiderschap en De onzichtbare drempel; de cruciale stap naar dienend leiderschap.