Een goed verhaal is het halve werk - ‘Behulpzaam doe-boek’

Op moment van schrijven, kijk ik terug op het IJM Leiderschapsevent dat ik met mijn collega’s van International Justice Mission (IJM) organiseerde. Wat heb ik genoten van de sprekers! Allen wisten zij van begin tot het eind te boeien. De kracht van de keynotes van de sprekers zat hem in hun storytelling. Mart de Kruif over leiderschap in oorlogstijd, Piet Mars over ondernemen met passie en Glenn de Randamie (Typhoon) over het leven en de liefde.

verbinden, verrassen, vermaken

Ik schreef het vaker: verhalen verbinden, verrassen, vermaken. Een keynote zonder goede verhalen, is als een diner zonder hoofdgerecht. Bij het schrijven van mijn eigen keynotes zorg ik dan ook dat ik mijn boodschap altijd verpak in verhalen. Maar zoals gezegd: de verhalen moeten wel goed zijn. Maar wat maakt nu dat toehoorders een verhaal na een jaar nog kunnen herinneren én de boodschap begrijpen?

In haar boek  Een goed verhaal is het halve werk gaat Sarannah Vonk op deze vraag in. Zo beschrijft zij vijf soorten verhalen die goed werken. Ik wil ze kort langslopen:

Het wie-ben-ik-verhaal

Dit zijn persoonlijke verhalen die verder gaan dan het opsommen van je cv. ‘Het gaat over het pad dat je hebt bewandeld en dat je heeft gebracht waar je nu bent […] Alles wat je doet, hebt gedaan, nog wilt of zult doen - of juist niet - vormt samen jou wie-ben-verhaal.’ En hiermee stelt zij direct dat we allemaal dus een verhaal te vertellen hebben.

Het waarom-ben-ik-hier-verhaal

Waarom doe je wat je doet? Wat zijn je drijfveren? Wat is je grote passie? ‘Mensen luisteren met meer aandacht zodra ze weten waarom jouw verhaal ertoe doet.’ Begin maar eens met de zin: ‘De reden waarom ik hier sta, is…’ Ik durf te wedden dat je toehoorders op het puntje van hun stoel zullen zitten. Zaak dus wel deze reden goed te kennen én over te brengen.

Het vuurtorenverhaal

Volgens Vonk zijn dit de verhalen die iedereen in de organisatie helpen het goede te doen. ‘Een goed vuurtorenverhaal maakt de uitdagingen van vandaag en morgen de moeite waard. Ze inspireren en nodigen uit om bij te dragen.’ En ook nu, gaat het om het vertellen van persoonlijke verhalen. ‘Dit om te voorkomen dat het een lege huls wordt.’

Het door-schade-en-schande-verhaal

Dit zijn verhalen waarin je vertelt hoe jijzelf ergens verschrikkelijk de mist mee bent ingegaan, waar je fouten hebt gemaakt en wat je hiervan hebt geleerd. En ook nu: iedereen heeft dit soort verhalen. Durf ze te vertellen. Het maakt je niet zwakker, maar juist toegankelijker, aangenamer.

Het ik-weet-wat-je-denkt-verhaal

Met dit soort verhalen breng je de gedachten van je toehoorders onder woorden ‘en verras je hen door hen het gevoel te geven dat je hun gedachten kunt lezen.’ Volgens Vonk laten deze verhalen zien dat je je goed in je publiek verdiept hebt en de moeite genomen hebt hen te leren kennen. Belangrijk hierbij is goed in te denken welke bezwaren je toehoorders over je onderwerp kunnen hebben. Benoem deze, voordat ze ‘zijn gestold in een onwrikbaar standpunt.’

Zelf ben ik vooral fan van het vertellen van en luisteren naar door-schade-en-schande-verhalen. Vooral omdat je toehoorders zich er waarschijnlijk in zullen herkennen. ‘Tjee, dat had mij ook kunnen overkomen… Sterker nog: het is mij overkomen.’ De verbinding is gelegd. En reken maar dat je publiek vervolgens aan je lippen hangt om te weten wat je van je dommigheden geleerd hebt.

Hoe je bovenstaande verhalen nu moet vormgeven in het schrijven van je lezing? Vonk helpt je in haar boek met een praktisch stappenplan op weg. Een goed verhaal is het halve werk is dan ook niet alleen een behulpzaam leesboek, maar zeker ook een doe-boek. Voor je het weet heb je vijf verhalen op de plank liggen die je kunt inzetten om je publiek te boeien en mee te nemen in jouw boodschap.