Bruut eerlijk werven - ‘Aanrader voor wie zich bezighoudt met werving’

Personeel werven: je plaatst een vacature op je website en dan komen de goede kandidaten toch vanzelf? Helaas, zo werkt het dus niet. Na een reeks succesvolle boeken voor werkzoekenden heeft sollicitatie-expert Aaltje Vincent nu een handleiding geschreven voor de andere kant: de verantwoordelijken voor werving en selectie. Hun aanpak leidt namelijk lang niet altijd tot succes. Bruut eerlijk werven laat zien hoe je wél de juiste mensen aantrekt. Je kunt in ieder geval maar beter bruut eerlijk zijn.

Mensen vinden solliciteren erger dan naar de tandarts gaan, blijkt uit onderzoek. En toch doen we het, want, zoals Vincent stelt: solliciteren is hopen op een beter leven. Met überhaupt een baan, een leukere, beter betalende baan, met minder reistijd, noem maar op. Helaas leidt een sollicitatieprocedure lang niet altijd tot een goede match, waardoor nieuwe medewerkers snel weer vertrekken. In mijn werk als loopbaancoach hoor ik regelmatig voorbeelden van werving- en selectiepraktijken waarin flink wordt aangeprutst, met teleurstelling aan alle kanten tot gevolg.

Leuker dan de tandarts

Vincent trapt af met wat er nodig is voor een bruut eerlijk sollicitatieproces. Het lijkt een open deur om überhaupt te reageren als iemand solliciteert (wat helaas heel vaak domweg niet gebeurt), maar het kan nog veel beter. Zo zijn er organisaties die sollicitanten een gelukspoppetje geven of een cadeautje na afloop van een gesprek. Zo wordt solliciteren zelfs met een afwijzing leuker dan de tandarts.

Vincent neemt je mee in maar liefst veertien manieren om mensen te werven. Van een goede, transparante vacaturetekst tot het inzetten van webinars, podcasts en virtual reality. Met zelfselectie en knock-outvragen, zodat mensen kunnen beslissen of ze überhaupt gaan solliciteren. Daarvoor is het nodig dat werkgevers eerlijk zijn, bruut eerlijk zelfs, over de vacature. Over het salaris en de werkcultuur bijvoorbeeld. En over de minder aantrekkelijke kanten van een functie.

Bagger

Vier manieren om te werven krijgen een eigen hoofdstuk: de referral, sourcen, ‘post and pray’ en het recruitmentbureau. Werven via referrals is het betere via-viawerk. Werven via huidige werknemers, die er al dan niet een beloning voor krijgen, of anderen die je organisatie goed kennen. Sourcen betekent actief scouten en benaderen van interessante mensen. Dat kun je ook behoorlijk verkeerd aanpakken, door onpersoonlijke berichten te sturen en te hopen dat de ontvanger hapt. ‘Hoe sourcen meer kapot maakt dan je lief is’, noemt Vincent dit.

En tot slot het ouderwetse ‘post and pray’: plaats de vacature en hoop er het beste van. Daarop reageren is de minst favoriete manier van solliciteren voor werkzoekenden. Je wordt geacht een motivatiebrief te schrijven, die geen voorspellende waarde heeft voor succes en alleen als doel heeft om uitgenodigd te worden. En dat laat je dan maar door ChatGPT of Claude doen…

Over werven via recruitmentbureaus is Vincent niet bijster positief. ‘Meestal is het bagger’, stelt ze onomwonden. Gelukkig zijn er ook uitzonderingen, blijkt uit de voorbeelden.

Eerlijk en fijn

De laatste twee hoofdstukken gaan over de vraag of het sollicitatieproces en het gesprek wel eerlijk en prettig verlopen. Bij dat laatste staat het belang van een gestructureerd gesprek voorop: dit is de grootste voorspeller van werkprestaties. Helaas verlopen veel sollicitatiegesprekken nog ongestructureerd, met willekeurige en verschillende vragen aan sollicitanten.

‘Ben jij meer een Brezjnev of Chroesjtsjov?’, vroeg iemand mij ooit tijdens een sollicitatiegesprek. Misschien was het een knock-outvraag in een gestructureerd interview; ik zal het nooit weten, want ik vertrok verbijsterd.

Onderbouwd met onderzoek, geïllustreerd met praktijkvoorbeelden en geschreven in haar kenmerkende bruut eerlijke, humoristische stijl is Bruut eerlijk werven een aanrader voor iedereen die zich bezighoudt met werving en selectie anno 2026.