Drie jaar na het verschijnen van Don’t Push Me. verschijnt Van Sabotage naar Succes – Het beste van twee breinsystemen aan het werk. Een boek dat voelt als een logisch vervolg én als een eerbetoon. Het is niet alleen een ijzersterk boek, maar ook een hommage aan de samenwerking tussen Genieke Hertoghs en de in 2023 plotseling overleden Harrie van den Berg.
Waar Don’t Push Me vooral ging over communicatie, beïnvloeding en het voorkomen van weerstand tussen mensen, richt dit nieuwe boek de blik nadrukkelijk naar binnen. Niet de vraag hoe je de ander bereikt staat centraal, maar waarom mensen zichzelf, hun samenwerking en hun resultaten vaak onbewust saboteren.
Twee breinsystemen als fundament voor gedrag
Opnieuw vormt het werk van Daniel Kahneman het theoretische fundament. Hertoghs bouwt voort op de gedachte dat het grootste deel van ons gedrag wordt aangestuurd door snelle, automatische en grotendeels onbewuste processen. Waar veel managementboeken blijven steken in bewustwording en rationele inzichten, richt zij haar aandacht op de mechanismen die ons gedrag daadwerkelijk sturen. Dat maakt het boek praktisch, herkenbaar en direct toepasbaar.
Plicht, wens en de kracht van gedragsvoorkeuren
De kern van Van Sabotage naar Succes wordt gevormd door twee motivatiestijlen en drie strategieën. Eerst de motivatiestijlen. Die zijn plicht en wens. Mensen met een voorkeur voor plicht worden gedreven door verantwoordelijkheid, afspraken en wat er moet gebeuren. Zij zijn vaak betrouwbaar, loyaal en resultaatgericht, maar kunnen doorschieten in hard werken, overnemen en redden. Mensen met een voorkeur voor wens worden juist gedreven door mogelijkheden, inspiratie en plezier. Zij brengen creativiteit, vernieuwing en energie, maar kunnen moeite hebben met structureren, concretiseren en volhouden.
Drie strategieën
Daarnaast zijn er in Van Sabotage naar Succes drie strategieën waarmee mensen resultaten proberen te realiseren: werken, pakken en ontvangen. Werkers creëren voortgang door inspanning en discipline. Pakkers bewegen door kansen te zien en initiatief te nemen. Ontvangers onderscheiden zich door hun vermogen om patronen, inzichten en mogelijkheden waar te nemen die anderen vaak missen. Hertoghs benadrukt terecht dat het hierbij niet gaat om persoonlijkheidstypen of labels. Ieder mens beschikt over alle stijlen en strategieën, maar ontwikkelt vaak een voorkeur. Groei ontstaat wanneer je leert waarderen en benutten wat minder vanzelfsprekend voor je is.
Leiderschap vraagt om balans tussen tegenpolen
Daarmee raakt zij aan een belangrijk vraagstuk voor leiders, teams en organisaties: het benutten van polariteiten. Niet kiezen tussen plicht of wens, tussen structuur of vrijheid, tussen richting of autonomie, maar leren bewegen tussen beide polen. Juist daarin ligt volgens Hertoghs een belangrijke taak voor leiders én voor teams. Heldere kaders bieden en tegelijkertijd ruimte creëren waarin mensen vanuit verschillende voorkeuren kunnen bijdragen aan het gezamenlijke resultaat.
Een verdieping van de Push- en Pull-filosofie
Voor lezers die bekend zijn met Don’t Push Me voelt dit boek als een natuurlijke verdieping van dezelfde gedachtegang. De principes van Push en Pull blijven nadrukkelijk aanwezig: minder overtuigen, minder duwen en minder oordelen, en juist meer onderzoeken, aansluiten en begrijpen. Het verschil is dat Hertoghs nu niet alleen kijkt naar de dynamiek tussen mensen, maar ook naar de patronen die zich binnen mensen afspelen.
Interessant is ook de relatie met Transactionele Analyse. Waar Transactionele Analyse inzicht geeft in de relationele positie van waaruit mensen naar zichzelf en anderen kijken, richt Hertoghs zich op wat daaruit voortvloeit. De levensposities uit TA verklaren als het ware de bril waardoor iemand zichzelf, anderen en situaties waarneemt. Hertoghs voegt daar een aanvullende laag aan toe door zichtbaar te maken welke motivatie en strategie vervolgens het gedrag aansturen.
Heldere vormgeving en prettig leesbaar
Ook qua vormgeving heeft Hertoghs zichzelf overtroffen. Het boek oogt verzorgd, modern en uitnodigend. De hoofdstukken zijn overzichtelijk opgebouwd en worden afgesloten met een korte samenvatting onder de noemer ‘Het hoofdstuk in een notendop’. Dat helpt de lezer om de essentie vast te houden en maakt het boek bovendien prettig als naslagwerk.
Hertoghs schrijft helder, concreet en beeldend. Complexe psychologische processen worden teruggebracht tot herkenbare situaties uit het dagelijks leven. Daardoor leest het boek gemakkelijk zonder aan diepgang te verliezen.
Conclusie: praktisch, verdiepend en inspirerend
Van Sabotage naar Succes is daarmee meer dan een vervolg op Don't Push Me. Het is een verdieping van dezelfde filosofie, verschoven van interpersoonlijke communicatie naar intrapersoonlijke patronen, motivatie en gedrag. Waar Don't Push Me antwoord geeft op de vraag waarom weerstand ontstaat tussen mensen, onderzoekt Van Sabotage naar Succes waarom mensen zichzelf en elkaar onbewust in de weg kunnen zitten. Het resultaat is een toegankelijk, praktisch en verhelderend boek dat leiders, coaches en professionals helpt om met meer begrip te kijken naar gedrag, motivatie en samenwerking.
Over Ward Grootens
Ward Grootens is Trainer en Coach op het gebied van (Persoonlijk) Leiderschap. Daarnaast is hij auteur en Podcast-host. In zijn werk put hij uit zijn achtergrond in oa HRM, Organizational Behavior Management, Systemisch Werk en Neuro Linguïstisch Programmeren. Hij brengt door middel van zijn werk zowel individuele leiders als organisaties in beweging.