We weten inmiddels wel dat we als organisatie anders moeten handelen. Minder hiërarchisch, flexibeler, wendbaarder en meer eigenaarschap dichter in de praktijk… ‘Alleen is ons denken nog niet veranderd’, stelt Wouter Hart. ‘We moeten ons denkmodel nog veranderen.’

Joep Schrijvers, schrijver van de bestseller Hoe word ik een rat?, is al zeven jaar bezig met een alomvattende studie naar hoe wij in de westerse wereld aankijken tegen leiderschap. In de achtentwintig eeuwen die sinds Homerus verstreken zijn, hebben de opvattingen uit de Klassieke Oudheid weinig aan waarde ingeboet. De literatuur van de laatste 25 jaar staat in een lange, rijke traditie.

Het grote effect van Lean is bij veel organisaties wel een beetje uitgewerkt. De grootste verspillers zijn wel gevonden. De vette vissen zijn weg. Kleine vissen vangen kan nog steeds, maar maakt Lean toch minder sexy. Dankzij een combinatie van Lean met robotics komt er weer nieuwe vis in de Lean-vijver. John Maes en Jeroen Schijns schreven er een boek over: Lean Robotics. Over Lean ‘next level', en the devil is in the detail. ‘We willen medewerkers in een constante flow krijgen.'

Het beeld dat we in het westen hebben van China is incompleet, zegt de Belgische tech-ondernemer Pascal Coppens in China’s New Normal. Zo staat het beschermen van intellectueel eigendom inmiddels hoog op de agenda. ‘Gun het land wat tijd.’

Perspectief bieden op de ontwikkeling van de morele competenties van organisaties en hun leiders: dat is wat Paul Stamsnijder met zijn nieuwe boek Purpose beoogt. Niet om te moraliseren, maar omdat ondernemerschap in de 21ste eeuw vooral gaat om het scheppen van waarde en dat begint met het delen van waarden. ‘De consument rekent twee keer af: een keer aan de kassa, een keer moreel. Zingeving heeft zich verplaatst van de kerk naar de economie. Het merk is kerk geworden, de koopman dominee.’

Organisatieadviseur Jaap Peters vergelijkt Rijnlands en Angelsaksisch organiseren met de biologische- en intensieve veeteelt. Je gaat voor duurzaam of niet. Voor de hele mens of de aandeelhouder. ‘Elk weldenkend mens gaat voor de mens en duurzaam', zegt de auteur van onder meer de managementboekbestseller Intensieve Menshouderij.

Ontwikkeld in de computerwereld, vindt agile werken nu ook haar weg in personeelsmanagement, marketing, de financiële sector en zelfs de overheid. Met agile kunnen organisaties immers voordeliger hoogwaardige producten en diensten leveren en projecten sneller afronden. Toch hebben steeds meer mensen moeite met agile werken, schrijft Christine Karman in Agile zoals het bedoeld is.

In 2009 verscheen het verrassende boek Een organisatie van vlees en steen van Mark Mobach. Verrassend want de auteur betoogt zeer overtuigend dat simpele maar ook noodzakelijke kantoren, bedrijfsruimtes, fabriekshallen meer zijn dan een stapel stenen of ruimtes waarin wordt geproduceerd. Nu, 10 jaar later, ontvangt Mobach de eerste Deltapremie.

Traditionele, hiërarchische organisaties die willen veranderen, kunnen veel opsteken van de manier waarop communities zich organiseren. Peter Staal en Kirsten Wagenaar schrijven dat in Organiseren van communities. Ze zien de community als een belangrijk instrument voor verandermanagement.

Inzichten uit de neurowetenschappen hebben ons denken over gedrag in organisaties drastisch veranderd. Mensen blijken geen rationele wezens te zijn en verandering is dus veel minder te regisseren dan ons jaren lang is voorgehouden. Neurowetenschappers laten echter ook zien wat er desondanks wel mogelijk is en dat heeft inmiddels een aantrekkelijke hoeveelheid praktisch publicaties opgeleverd. Een van de auteurs die zich in dat opzicht onderscheidt, is Ria van Dinteren. Richtte zij zich eerder op de relatie tussen breinprincipes en leidinggeven, in haar nieuwste boek Breinleiderschap zoekt zij een breder perspectief: leren en ontwikkelen in organisaties.

Iedereen krijgt in zijn werkzame leven te maken met directeuren of managers die leiderschap tonen. Wat ze aan waarde toevoegen, is niet altijd iedereen even duidelijk. Zo ziet slechts een kwart tot een derde van de medewerkers de eigen leidinggevende als meerwaarde, blijkt uit onderzoeken. Thecla Goossens verkent in Leiderschap, een gids het begrip leiderschap. In het fraai vormgegeven boek – dat ook filmliefhebbers zal aanspreken (!) – bespreekt ze behalve verschillende leiderschapsstijlen ook theorieën over karakter en eigenschappen van leiders. Goossens geeft voorbeelden van goed leiderschap, staat stil bij de schaduwkanten en benoemt het principe van de ‘volgende leider’.

Freija van Duijne en Peter van der Wel schreven een boek over het vak van ‘toekomstverkenner’: Toekomstverkennen. We spreken Freija over dit bijzondere vak met als basis: Hoe kan het nadenken over toekomstscenario’s bedrijven flink vooruit helpen?

Engage! van het trio Woody van Olffen, Raymond Maas, en Wouter Visser gaat over hoe mensen in organisaties samen nieuwe kwaliteiten kunnen aanleren die ze in staat gaan stellen om aan nieuwe eisen te voldoen. Zulke ‘diepe verandering’ is deels een zoektocht, een avontuur. Zie ook de ondertitel: Reisgids voor veranderavonturen’. Maar actie zonder enige beschouwing is daarbij gewoon roekeloos. ‘Ook de grote avonturiers uit de geschiedenis namen grote risico’s en zochten bewust het onbekende op, maar het waren zeker geen kippen zonder kop.’

Onze drijfveren zijn veel complexer dan we denken, zegt de Israelisch-Amerikaanse gedragseconoom Dan Ariely in Motivatie. Zo is complimentje van de baas is vaak effectiever dan een goed salaris. ‘Een chirurg verricht waarschijnlijk niet zijn beste werk als hij zich tijdens het opereren afvraagt of hij wel voldoende betaald krijgt.’

Met Winstgevende plannen wil Femke Hogema ondernemers inspireren om proactief aan de slag te gaan om hun doelen te realiseren. Dat betekent: goede plannen maken, aandacht hebben voor de financiën en daadwerkelijk actie nemen. Het boek past trouwens helemaal in haar eigen ontwikkeling en daarover vertelt ze in dit interview meer.

Een computer als baas vinden mensen niet aanvaardbaar, maar dat kan verschuiven, zeggen innovatieadviseur Ylva Poelman en leadership consultant annex executive searcher Ralf Knegtmans. Zij beschrijven in Leiderschap in de digitale wereld onder meer de noodzakelijke eigenschappen van de toekomstbestendige leider.

Met zijn nieuwe boek Het grote gevecht, over de duurzaamheidsambities van Unilever CEO Paul Polman, heeft Jeroen Smit weer een van de grote onderwerpen van deze tijd te pakken. ‘Na twee keer een boek te hebben geschreven over hoe het niet moet, wilde ik nu eens een boek maken over hoe dan wel.'

Van het onlangs vertaalde Principes van Bridgewater-oprichter Ray Dalio zijn al meer dan twee miljoen exemplaren verkocht. Wat verklaart het succes? Een voormalig executive assistant blikt terug.

Generatie Z is aan zet. Nu stromen ze de werkvloer op en rond 2025 gaan ze de maatschappij overnemen. Dat gaat voor een aardverschuiving zorgen. Maar we zijn er volstrekt nog niet op voorbereid. Het nieuwe boek van Jos Ahlers en René Boender Gen Z, verlangen naar verandering is een ontrafeling van het DNA van de Generatie Z.

Mensen doen in organisaties wat ze moeten doen, maar zetten vaak niet dat tandje bij om het verschil te maken. Terwijl elke organisatie in een snel veranderende wereld nu juist dat stapje extra zo hard nodig heeft. Een van de redenen is volgens Pieter van der Haak dat managers te weinig vertrouwen geven. "Eigenaarschap is vaak een misbruikt jeukwoord geworden."